سختی سنج چیست

سختی سنج دستگاهی است که از آن برای تعیین میزان سختی سطح استفاده می شود که براساس مدل های آن، برای تعیین میزان سختی مواد فلزی، پلاستیکی یا موادی نظیر منسوجات به کار می رود. این دستگاه ها بسیار کاربردی بوده و علاوه بر اندازه گیری میزان سختی مواد مختلف، برای اثبات سختی قطعات نیز به کار می روند. زیرا مشخصه سختی، یکی از ویژگی های مهم برای کسب اطمینان از کیفیت بالای قطعات است.

در صنعت فلزات و متریال های گوناگونی مورد استفاده قرار می گیرند که تعیین ویژگی ها و خواص هر کدام از این فلزات و مواد و آلیاژهای مورد استفاده نیاز به تشخیص صحیح خواص شیمیایی، مکانیکی و یا فیزیکی آنها دارد تا بسته به خواص شیمیایی و مکانیکی هر کدام از این فلزات، از آنها استفاده ای به جا و مناسب صورت گیرد. این خواص با استفاده از آزمایش های مختلفی تعیین می شوند که سختی سنج یکی از آزمایش های مورد استفاده برای تعیین سختی و میزان مقاومت فلزات و دیگر مواد می باشد.

آزمایش سختی سنج اصطلاحا به میزان فرو رفتن جسم فرو رونده به سطح یک فلز یا سایر مواد گفته می شود که با استفاده از انواع دستگاه های سختی سنج صورت می گیرد که راکول، برینل و ویکرز از جمله واحدهای مختلف سختی هستند.

انوع سختی سنج

انوع سختی سنج:

از این میان به منظور سنجش میزان سختی فلزات از واحد راکول بیشتر استفاده می شود که با نماد لاتین HCR شناخته می شود. از این واحد برای سختی سنجی فولادها نیز استفاده می کنند.

سختی سنج ها را در کل می توان به دو نوع تقسیم کرد که نوع اول شامل دستگاه های سختی سنج با قابلیت حمل است که از آن با عنوان سختی سنج پرتابل نیز یاد می شود. این نوع سختی سنج به راحتی با دست قابل حمل بوده و می توان آن را در دست گرفت و تراپ آن را روی فلز قرار داده و میزان سختی آن را اندازه گیری کرد. نوع دوم سختی سنج های بزرگ هستند که امکان حمل آنها وجود ندارد و برای اندازه گیری میزان سختی فلزات و سایر مواد، قطعه مورد نظر در زیر آن قرار داده می شود. از این نوع دستگاههای سختی سنج بیشتر در آزمایشگاه های صنعتی استفاده می کنند.

هر کدام از واحدهای سختی فلزات و مواد دیگر، با توجه به روش های خاصی طراحی شده اند که امکان تبدیل تقریبی واحدها به یکدیگر وجود دارد. اغلب سختی سنج های پرتابل دارای قابلیت تبدیل واحدهای سختی به یکدیگر هستند و با استفاده از آن می توان سختی فلزات یا سایر مواد را به واحدهای دیگر تبدیل کرد. اما سختی سنج های آزمایشگاهی بزرگ، غالبا تنها برای سنجش یک واحد سختی طراحی شده اند که اندازه گیری این واحد سختی به صورت بسیار دقیق انجام می گیرد و با عنوان واحدهای سختی شناخته می شوند.

کاربرد سختی سنج:

قطعا نادیده گرفتن ارزش و اهمیت ویژگی ها و خواص مواد و فلزات مختلف ممکن نیست. با استفاده از اطلاعات و داده های حاصل از دستگاه های سختی سنج و تلفیق آنها با سایر تکنیک های تایید کیفیت مواد نظیر تست کشش و فشار می توان در سطح وسیعتری از خواص مواد در صنایع مختلف استفاده نمود.

به عنوان مثال در تراشکاری و ماشین کاری برای تراش فلزات، تعیین میزان سختی فولاد یا فلزات مورد استفاده، به عنوان یکی از فاکتورهای انتخاب ابزار برشی مناسب محسوب می شود که بسته به سختی فولاد الماس تراشکاری مناسب را برای انجام تراشکاری انتخاب می کنند. بر همین اساس مبنای دسته بندی الماس های تراشکاری را سختی های استاندارد قرار داده اند که اصطلاحا با عنوان گرید الماس شناخته می شود.

موارد کاربرد سختی سنج

برخی از فولادها دارای خاصیت سخت شدن هستند و می توان طی فرایندها یا عملیات حرارتی میزان سختی اولیه آنها را تا حد قابل ملاحظه ای بالا برد که این نوع فولادها استفاده بسیار زیادی در صنایع مختلف دارند و قبل و بعد از سخت کاری، به منظور تشخیص درستی عملیات سخت کاری روی فولاد، میزان سختی آن را اندازه می گیرند تا از انجام صحیح عملیات سخت کاری مطمئن شوند.

سختی سنج ها در دسته ابزارآلات اندازه گیری دقیق یا ابزار دقیق قرار می گیرند و انواع سختی سنج ها توسط شرکت های تولید ابزار دقیق تولید شده و به بازار مصرفی عرضه می شود.